Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης


Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης εκτίθενται ευρήματα κυρίως από την περιοχή της Θεσσαλονίκης και των γειτονικών νομών και παρουσιάζεται συνολικά ο πολιτισμός της Μακεδονίας από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι την ύστερη αρχαιότητα. Το κτίριο του Μουσείου, σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Πάτροκλο Καραντινό, εγκαινιάστηκε το 1962 και αποτελεί σημαντικό δείγμα του μοντέρνου κινήματος της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.

Οι αρμοδιότητές του ανάγονται σε θέματα σχετικά με την απόκτηση, αποδοχή, φύλαξη, συντήρηση, καταγραφή, τεκμηρίωση, έρευνα, μελέτη, δημοσίευση και κυρίως έκθεση και προβολή στο κοινό αρχαίων αντικειμένων που χρονολογούνται από τους απώτατους χρόνους της προϊστορικής έως την υστερορωμαϊκή περίοδο. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης μπορεί να εμπλουτίζει τις συλλογές του με την αποδοχή δωρεών εκ μέρους φυσικών προσώπων, φορέων ή ιδρυμάτων, με προϊόντα κατασχέσεων, με αγορές από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Επίσης, με αντικείμενα από όλη την Επικράτεια, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Υπηρεσίες, Κεντρικές και Περιφερειακές, του Υπουργείου Πολιτισμού, καθώς και με κάθε άλλο νόμιμο τρόπο. Οι μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης συγκροτούνται κατά προτίμηση συνθετικά και όχι κατά συλλογή.

Το Μουσείο αναδιοργάνωσε πρόσφατα τις κτηριακές εγκαταστάσεις του καθώς και τη μόνιμη έκθεση των συλλογών του. Πέντε ενότητες συνθέτουν τη νέα εκθεσιακή πρόταση του Μουσείου, μέσω της οποίας ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή με τον κόσμο της αρχαίας Μακεδονίας, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους της.


Ενότητα Α: Προϊστορική Μακεδονία

Χρονολογικά, η μουσειακή αφήγηση ξεκινά με την ενότητα Προϊστορική Μακεδονία. Εκτίθενται εκμαγεία τμημάτων κρανίων του ''μακεδονικού ουρανοπιθήκου'', ενός πρώιμου ανθρωποειδούς καθώς και αντίγραφο του γνωστού κρανίου των Πετραλώνων (200.000 π.Χ.). Σε επιμέρους θεματικά σύνολα παρουσιάζονται ευρήματα σχετικά με τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την αλιεία, το κυνήγι, την κατασκευή εργαλείων, την αποθήκευση αγροτικών προϊόντων, το μαγείρεμα, την υφαντική, την κεραμική και την τεχνολογία του προϊστορικού ανθρώπου. Ανιχνεύονται επίσης οι ιδεολογικές του ανησυχίες και τα ταφικά έθιμα, οι ενδείξεις κοινωνικής διαφοροποίησης στα μυκηναϊκά χρόνια, αλλά και το σύστημα ανταλλαγών που ανέπτυξαν οι προϊστορικές κοινωνίες της Μακεδονίας με αυτές άλλων τόπων.
Στην οπτικοακουστική “εγκατάσταση” που συμπληρώνει την έκθεση, τρεις διακεκριμένοι αρχαιολόγοι μιλούν για το προϊστορικό νοικοκυριό με αφορμή την έρευνα για την προϊστορία της Μακεδονίας.

Ενότητα Β: Προς τη γένεση των πόλεων

Στην ενότητα Προς τη γένεση των πόλεων παρουσιάζονται μαρτυρίες για οικισμούς και νεκροταφεία της εποχής του Σιδήρου (1100 - 700 π.Χ.) στην περιοχή που εκτείνεται ανάμεσα στον Άθωνα και τον Όλυμπο. Η έκθεση κάνει μνεία σημαντικών πολιτιστικών χαρακτηριστικών των οικισμών αυτών, όπως η πιθανή διαχείριση των αγροτικών προϊόντων από μία κεντρική εξουσία, η οργάνωση του χώρου με βάση ένα πρώιμο πολεοδομικό σχέδιο, η άνοδος του βιοτικού επιπέδου όπως φαίνεται από τα κτερίσματα των νεκροταφείων κτλ., στοιχεία που αργότερα, την εποχή του μακεδονικού βασιλείου, θα σημάνουν τη γένεση των πρώτων πόλεων στην περιοχή.

Ενότητα Γ: Η Μακεδονία από τον 7ο αι. π.Χ. ως την ύστερη αρχαιότητα

Στην επόμενη εκθεσιακή ενότητα:
Η Μακεδονία από τον 7ο αι. π.Χ. ως την ύστερη αρχαιότητα, παρουσιάζονται όψεις του βίου των Μακεδόνων από τα αρχαϊκά χρόνια, με τη δημιουργία του ανεξάρτητου μακεδονικού βασιλείου, έως και τους αυτοκρατορικούς χρόνους (1ος-4ος αι. μ.Χ.), εποχή κατά την οποία η Μακεδονία αποτελούσε επαρχία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Με οκτώ μεγάλα θεματικά σύνολα καλύπτονται ποικίλες πτυχές της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής στην περιοχή, σχετικές με την πολιτική, στρατιωτική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση, τις τέχνες και τα γράμματα, τη θρησκεία, τη λατρεία και τα έθιμα των μακεδονικών πόλεων. Εκτίθεται πλήθος ευρημάτων παλαιότερων και νεότερων ανασκαφών από θέσεις κυρίως της κεντρικής Μακεδονίας (νομοί Θεσσαλονίκης, Πιερίας, Κιλκίς, Χαλκιδικής). Διαδραστικές πολυμεσικές εφαρμογές σε οθόνες αφής (touch screens) εισάγουν τον επισκέπτη στη μορφή και τις λειτουργίες των αρχαίων μακεδονικών πόλεων και των μακεδονικών τάφων. Ένα βίντεο δείχνει σύγχρονες θεατρικές παραστάσεις αρχαίου δράματος, ενώ για πρώτη φορά δίνεται η ευκαιρία στον επισκέπτη να ακούσει μία αρχαία μελωδία μετά τη μεταγραφή των μουσικών συμβόλων επιγραφής του 3ου αι. π.Χ. που βρέθηκε στα Βρασνά της Θεσσαλονίκης.

Ενότητα Δ: Θεσσαλονίκη, Μακεδονίας μητρόπολις

Στη συνέχεια, στην ενότητα: Θεσσαλονίκη, Μακεδονίας μητρόπολις, παρουσιάζονται ιστορικές και αρχαιολογικές πληροφορίες για την πόλη. Συνδεδεμένη, από την ίδρυσή της ακόμη, το 315 π.Χ., με τη γενιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η πόλη αναδεικνύεται στα χρόνια της ρωμαιοκρατίας σε σημαντικό κέντρο της επαρχίας της Μακεδονίας, διατηρώντας τη γλώσσα, τον πολιτισμό, αλλά και τη μνήμη της ένδοξης μακεδονικής ιστορίας. Εκτίθενται ευρήματα σε συσχετισμό με τους χώρους και τα μνημεία της πόλης, τα οποία αντιμετωπίζονται όχι ως απλά κατάλοιπα του παρελθόντος, αλλά ως σκηνικά ζωής για μια σειρά από πρόσωπα, δραστηριότητες και λειτουργίες της. Στο τέλος της ενότητας ανασυγκροτείται εν μέρει ο αρχαϊκός ιωνικός ναός, άγνωστης αρχικής θέσης, ο οποίος κατά τη ρωμαιοκρατία μεταφέρθηκε στην περιοχή των ιερών της Θεσσαλονίκης και κοσμήθηκε με αγάλματα αυτοκρατόρων. Οι πολυμεσικές εφαρμογές
''Πού βρίσκεται κρυμμένη η αρχαία πόλη ; και ''Περιηγηθείτε στους χώρους του Γαλεριανού συγκροτήματος'', πλαισιώνουν την έκθεση.

Ενότητα Ε: Ο χρυσός των Μακεδόνων

Στην εσωτερική αίθουσα παρουσιάζεται η ενότητα Ο χρυσός των Μακεδόνων.
Περιλαμβάνονται εξαιρετικής τέχνης εκθέματα από διάφορους χώρους, κυρίως από νεκροταφεία των αρχαϊκών και των κλασικών χρόνων. Παράλληλα, περιγράφεται όλη η διαδικασία επεξεργασίας των ευγενών μετάλλων, από το στάδιο της εξόρυξης μέχρι τις περίπλοκες τεχνικές διακόσμησης των πολύτιμων αντικειμένων της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής των αρχαίων Μακεδόνων.